30.6.2012 /28339 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yer alan şekliyle  işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaları ifade eden risk değerlendirmeleri, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi için proaktif bir yaklaşım benimsenerek hazırlanmalıdır.

Risk değerlendirmesi çalışması ile işyerlerinde ve işin yürütümü sırasında meydana gelebilecek tehlikeler öngörülebilmekte ve risklerin etkileri önceden belirlenebilmektedir. Belirlenen risklerle işyerinde hangi çalışan gruplarının ve kaç kişinin zarar görebileceği ile risklerden kaynaklanabilecek hastalık, yaralanma, engellilik hali ya da ölüm gibi sonuçlar ortadan kaldırılabilmektedir. Öte yandan, risk değerlendirme çalışmaları, risklerin ortadan kaldırılması aşamasında; para, insan ve zaman gibi kaynakların efektif kullanımına olanak sağlamakta ve çalışanın, işyerinin ve işin sağlıklı ve güvenli olmasını sağladığı için işin sürdürülebilir olmasına katkı sunmaktadır.

İşyerlerinde yapılan risk değerlendirmelerinden, bu olumlu katkıyı alabilmemiz için risk değerlendirmelerinin, işletmenin ve işin gerçeğini yansıtması gerekmektedir. Bunun için, ilk önce bir risk değerlendirme ekibinin kurulması, ekibe çalışmalarla ilgili eğitim verilmesi, yapılacak çalışmaların planlanması ve risk değerlendirmesi yapılacak alan ve faaliyetlerin tanımlanması gerekmektedir. Bunun yanı sıra risk değerlendirme çalışmaları kapsamında ön hazırlık yapılmalı ve bilgi toplanmalıdır. İşyerinde öncesinde yaşanmış iş kazaları, ramak kala olaylar, meslek hastalıkları ve işe bağlı rahatsızlıklar bize önemli ipuçları vermektedir. İşyerinde daha önceden yapılmış risk değerlendirme çalışmaları, ortam ölçüm raporları, tatbikat raporları gibi dokümanları incelemek de fayda sağlayacaktır. Sonrasında risk değerlendirme ekibiyle saha gezileri yapmak, tehlike ve riskleri tanımlamak, risklerin önem derecesini belirlemek, ve riskleri ortadan kaldırmak ya da azaltmak için kontrol tedbirlerini planlamak gerekmektedir.

Genelde dokümantasyonu yapılan risk değerlendirmeleri bu aşamadan sonra, bir kenara bırakılan çalışmalar haline gelmektedir. Oysa çalışma ortamında sağlık ve güvenlik koşullarının sağlanması işlemi bu noktadan sonra başlamaktadır. Risk değerlendirmesi hazırlandıktan sonra, risk kontrol tedbirlerinin uygulanması ve uygulamaların izlenmesi gerekmektedir.

İşletmeler canlı mekanizmalardır ve iş/işyeri şartları zamanla değişiklik gösterebilmektedir. Bu sebeple risk değerlendirmesi çalışmaları, işyeri ve iş var olduğu sürece devam etmesi (yenilenmesi) gereken bir çalışmalardır. Risk değerlendirmeleri; işyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması, üretim yöntemi, uygulanan teknoloji, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklikler meydana gelmesi, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması,  çalışma ortamı ölçümü ve sağlık gözetim sonuçlarına göre gerekli görülmesi, işyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması, mevzuat değişiklikleri ve işyeri tehlike sınıflarına uygun olarak güncellenmedir.

Unutmayalım ki, çalışma ortamlarında iş sağlığı ve güvenliği şartlanın sağlanması için; gerçeği yasıtan ve değişen şartları düzenli olarak değerlendiren risk değerlendirmelerini yapılması gerekmektedir.

Kaynaklar:

• 30.6.2012 /28339 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• 29.12.2012/ 28512 İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği