Deprem Bölgesinde Arama Kurtarma Çalışmalarında Madencilerin Enkaz Altında Kalanları Kurtarmak İçin Yapmış Oldukları Tahkimat Sistemleri

Ülkemizde 06.02.2023 günü meydana gelen Kahramanmaraş ili Pazarcık ilçesi merkezli deprem sonrasında enkaz altında kalan vatandaşlarımızın kurtarma çalışmalarına Maden İşçileri’ de katılmıştır.
Depremden etkilenen binaların yıkılması sonrası büyük göçükler ve enkazlar oluşmakta, bu göçüklerin altında kalan insanlar büyük bir korku içinde kurtarılmayı beklemektedir. Kurtarma çalışmalarına AFAD, ASKERİ BİRLİKLER, PAK (Polis Arama Kurtarma) JAK ( Jandarma Kurtarma Ekipleri) STK’lar ve Belediyelerin Arama Kurtarma Ekipleri katılmaktadır. Bu ekipler kurtarma çalışmalarında büyük özveri ile görev yapmaktadırlar. Ancak tehlike oluşturabilecek olan göçük ve enkazlara girmekte zorlandıkları ve bazen de hiç giremedikleri gözlemlenmiştir.
Göçükten insan kurtarma işi, bu konuda deneyim kazanmış olan kişilerin yapacağı bir iştir. Deprem sahasında görev alan kurtarma ekiplerine, ülkemizde özel olarak eğitim verebilecek bir eğitim kurumu bulunmamaktadır. Madenciler ise yapmış oldukları işin gereği olarak yeraltı üretim faaliyetlerinde çok sık olarak göçükler ile karşılaşmaktadır. Dolayısı ile göçüklere nasıl müdahale edilmesi gerektiği konusunda oldukça fazla deneyim kazanmışlardır.
Bu nedenle ülkemizde oluşabilecek olan olası bir depremde kurtarma çalışmalarında vakit geçirmeden öncelikle madenciler görevlendirilmelidir.

Madencilerin Kurtarma Çalışmalarında Kullanmış Oldukları Tahkimat Sistemleri

Domuzdamı Tahkimatı

Ağaç tahkimat sistemlerinin kullanıldığı yeraltı ocaklarında, kömür üretiminin gerçekleştiği uzun ayaklarda kullanılan bir tahkimat (destek) sistemidir. Üretim ayağında kömür kazısı ile birlikte oluşan boşlukta arın havesinin (üretim yapılan alan) gerisine tavanı desteklemek amacıyla domuzdamı tahkimatı kurulur. Uzun ayak içinde oluşan boşluğun daha fazla artmaması için önceden arın arkasına yapılmış olan eski domuzdamı tahkimatı sökülerek uzun ayağın arkasındaki tavan göçüğe terk edilir. Ayak içerisinde kömür üretiminin devam ettiği süre içinde sürekli olarak tekrarlanan bu işlem nedeniyle domuzdamları sürekli kurulan ve bozulan tahkimat sistemleri oldukları için “seyyar domuzdamı” olarak da isimlendirilir.
Domuzdamı yapımında kayın ve gürgen cinsi lifsiz ağaçlar kullanılır. Söz konusu ağaçlar tavan basıncı altında ezilerek direnmelerine karşın birbirinin içine geçmezler. Bu durumda uzun ayağın tavanı fazla esneyemediğinden tavan basıncı da fazla artamaz. Ayrıca bu tür ağaçlardan yapılan domuzdamlarının sökülmesi de kolaydır.
Söz konusu ağaçların alt ve üstü düzleştirilerek (demiryolu ağaç traverslerine benzer şekilde) uçlardan birbirinin içine geçecek ve ortası boşluk olacak şekilde üst üste dizilerek domuzdamı tahkimatı kurulur. Boyları 1-1.5 m olan domuzdamı direkleri dikdörtgen veya kare şeklinde üst üste dizilebilirler.

Madencilerin Deprem Alanında Yapmış Oldukları DOMUZDAMI Tahkimatı

Çintili Bağ Tahkimatı

Birer uçları çintili iki yan direk ile iki ucu çintili bir boyunduruktan teşkil edilen yamuk biçimindeki ağaç tahkimat türü. Madencilik çalışmalarında düz galeri ile başyukarılarda kullanılır. Üstten ve yandan gelebilecek olan basınçları ve yükleri taşıyıcı özelliği bulunmaktadır.

Madencilerin deprem alanında yapmış oldukları ÇİNTİLİ BAĞ Tahkimatı

SONUÇ: Madencilerin göçük açma çalışmalarındaki başarılı çalışmaları ve deneyimleri göz önünde bulundurularak depreme maruz kalmış olan alanlara en çabuk şekilde ulaştırılmalı ve daha aktif bir şekilde çalışmaları sağlanmalarıdır.

KAYNAK: TTK Genel Müdürlüğü Yayınları