Röportaj
Arzu Ateş Göçtürk

“Güvenliğin merkezinde insan vardır ve her çalışan güvenliğin aktif bir parçasıdır.”

Havacılık sektörü hız, hassasiyet ve yüksek koordinasyon gerektiren yapısıyla risklerin en iyi yönetilmesi gereken alanların başında gelir. Havacılıkta emniyet ve güvenlik, yalnızca teknik yeterlilik, prosedürler veya ekipmanlarla sağlanamaz. Tüm bu unsurları anlamlı ve etkili kılan en kritik bileşen insan faktörü yani çalışandır. Güvenli operasyonun temelinde, insan faktörünü doğru anlamak ve yönetmek yer alır. Çalışanların farkındalığını artırmak, onları sürecin aktif bir parçası haline getirmek ve sürekli iyileştirme odağında kendi çalışma ortamı güvenliğine katkı sağlayan projeler geliştirmelerini desteklemek İSG’yi bir zorunluluk olmaktan çıkarıp- çalışma kültürü haline getirmenin en etkili yollarından biridir.

Sektörel Bakış: İnsan Faktörü Nerede Öne Çıkıyor?

Havacılıkta insan faktörü, karar verme süreçlerinden iletişime, dikkat yönetiminden yorgunluğa kadar birçok kritik başlıkta kendini gösterir.  Uçuş operasyonlarından bakım faaliyetlerine, yer hizmetlerinden ofis ortamına kadar tüm süreçlerde insan davranışları, sistemin güvenliğini belirleyen en önemli değişkendir. Özellikle aşağıdaki başlıklar, sektörde insan faktörünün en kritik olduğu alanlar olarak öne çıkabilir:

Karar verme süreçleri

Zaman baskısı altında hızlı ve doğru karar verme gerekliliği, insan performansını doğrudan etkiler. Yanlış veya gecikmiş bir karar, operasyonel riskleri, güvensiz davranışları ve beraberinde yaşanabilecek olumsuzlukları artırabilir.

İletişim ve ekip koordinasyonu

Havacılık, ekip çalışmasının en yoğun olduğu sektörlerden biridir. Yanlış anlaşılmalar veya eksik iletişim, zincirleme hatalara yol açabilir.

Yorgunluk ve dikkat yönetimi

Özellikle vardiyalı çalışma düzeni, biyolojik ritim üzerinde etkili olur. Yorgunluk, dikkat azalmasına ve hata yapma olasılığının artmasına neden olabilir. Yaşanan olumsuz olayların kök neden analizlerine bakıldığında dikkatsizlik üst sıralarda yer almaktadır.

Rutinleşme ve risk körlüğü

Sürekli tekrar eden işlerde, çalışanların riski normalleştirmesi ve farkındalığın azalması söz konusu olabilir. Özellikle deneyim-iş kazası sayısı analizlerine bakıldığında, 0-1 yıl deneyimli ile 5 yıl ve üzeri tecrübeye sahip çalışanlarda kaza yaşama oranı oldukça yüksektir.

Psikososyal faktörler

Stres, iş yükü, zaman baskısı, özel hayat gibi unsurlar çalışan davranışlarını ve güvenli karar alma süreçlerini etkiler. Bu nedenle modern iş güvenliği yaklaşımı, sadece fiziksel risklere değil; insan davranışlarını etkileyen tüm faktörlere odaklanmayı gerektirir.

Pegasus İSG Uygulamaları

Pegasus Hava Yolları olarak, operasyonlarımızın güvenliğini ve sürdürülebilirliğini sağlamak için insan faktörünü odağımıza alıyor, çalışanlarımızı yalnızca sürecin bir parçası değil, güvenlik kültürünün taşıyıcısı olarak görüyoruz. Bu anlayış doğrultusunda, işimizin tüm alanlarında ve tüm çalışma ortamlarında en yüksek iş sağlığı ve güvenliği standartlarını sürdürmeyi önceliklendiriyoruz.

Yüksek düzeyde güvenlik hassasiyeti gerektiren bir sektörde faaliyet gösterdiğimizin bilinciyle operasyonel açıdan kritik görevleri yerine getiren çalışanlarımızın bütüncül sağlığının korunmasının, hizmet kalitesi ve güvenli operasyonların sürdürülebilirliği açısından stratejik önem taşıdığını biliyoruz.

İSG performansı ve proaktif güvenlik yaklaşımı

Pegasus Hava Yolları olarak, insana verdiği değeri ön plana koyan bir şirketiz. Çalışma arkadaşlarımız ise en önemli değerlerimizden. Bunun doğal bir sonucu olarak, tüm çalışma arkadaşlarımızın sağlığını ve güvenliğini en üst düzeyde tutmayı taahhüt ediyoruz. Bu taahhüdümüzü yerine getirirken; tüm iş süreçlerimizde ve çalışma ortamlarımızda da en yüksek uluslararası standartları sağlamak için çalışıyoruz. Sabiha Gökçen ana üssümüzde görev alan İSG profesyoneli ekibimiz, 7/24 vardiyada operasyonu gözetmekte ve günde 3 defa saha denetimi gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda son bir yıl içerisinde İş Sağlığı ve Güvenliği ekibimizle tüm meydanlarda çok sayıda İSG denetimi gerçekleştirdik, sağlık gözetimi yaptık, düzeltici ve iyileştirici aksiyonlar aldık, ramak kala olay bildirimiyle kaza oluşmadan önlem aldık – İSG eğitimleriyle bireysel farkındalık sağladık.

Pegasus’ta iş kazaları, ramak kala olaylar ve güvensiz durum/davranışlar önleyici bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Tüm birimlerimiz, yıllık İSG hedef ve KPI’ları kapsamında izlenmekte ve yönetim seviyesinde düzenli olarak raporlanmaktadır. Pegasus’ta tüm İSG faaliyetleri; yıllık hedefler ve KPI’ler, veri temelli analizler, yönetim gözden geçirmeleri, kurullar ve çalıştaylar, saha uygulamaları ve geri bildirimler üzerinden sürekli olarak izlenmekte ve geliştirilmektedir.

Davranış odaklı güvenlik ve İSG liderliği

Pegasus’ta güvenliğin yalnızca kurallara uymakla değil, doğru davranışları alışkanlık haline getirmekle sağlanacağına inanıyoruz. Bu kapsamda uyguladığımız davranış odaklı güvenlik yaklaşımıyla sahada güvenli ve güvensiz davranışlar gözlemlenmekte, çalışanlara anlık ve düzeltici geri bildirimler verilmekte, davranış odaklı güvenlik yaklaşımı eğitimleri düzenlenmektedir. Bu sayede çalışanlar, birbirlerinin güvenliğinden de sorumlu olduklarını hissederek kolektif bir güvenlik bilinci geliştirmektedir.

Pegasus’ta İş Sağlığı ve Güvenliği kültürünün temel yapı taşlarından biri, üst yönetimin sürece aktif, görünür ve sürdürülebilir katılımıdır.

İSG, aynı zamanda stratejik bir liderlik sorumluluğu olarak ele alınmaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda, operasyondan sorumlu Genel Müdür Yardımcımız ve aynı zamanda İSG Kurulu Başkanımızın liderliğinde belirli periyotlarda saha ziyareti yapılmakta ve üst yönetim sahada doğrudan rol almaktadır.

Ayrıca liderlik yaklaşımının tüm yönetim kademelerine yayılması amacıyla yöneticilere yönelik özel olarak tasarlanan İSG Liderlik Atölye Çalışmaları hayata geçirilmiştir. Bu atölye çalışmaları kapsamında; Yöneticilerin İSG’de rol model olma sorumlulukları, güvenli davranışın teşvik edilmesi, proaktif risk yönetimi ve etkili iletişim becerileri uygulamalı örnekler ve vaka çalışmaları üzerinden ele alınmıştır. Bu bütüncül yaklaşım sayesinde Pegasus’ta İSG, kuralların uygulanmasından öte, liderlik davranışlarıyla şekillenen güçlü bir kurum kültürü haline gelmiştir.

Ramak kala ve güvensiz davranış/durum bildirim kültürü

Pegasus’ta çalışan katılımını merkeze alan güçlü bir bildirim kültürü bulunmaktadır. Ramak kala, güvensiz davranış ve güvensiz durum bildirimleri dijital olarak QDMS sistemi üzerinden yapılmaktadır. Operasyonel alanlarda bulunan fiziksel bildirim kutuları ile tüm çalışanlar için erişilebilir raporlama kanalları sağlanmıştır. Yapılan bildirimler analiz edilmekte, kök neden değerlendirmeleri yapılmakta ve herhangi bir iş kazası meydana gelmeden önce gerekli aksiyonlar alınmaktadır. Bildirim yapan çalışma arkadaşlarımıza Teşekkür Belgesi hazırlanarak takdir ve ödüllendirme yapılmaktadır.

Dijital İSG yönetimi ve veri analitiği

Pegasus olarak İSG süreçlerimizi dijitalleştirerek daha etkin ve hızlı yönetim sağlıyoruz. Kullanılan İSG dashboard ve raporlama sistemlerimiz sayesinde; kaza, ramak kala ve risk verileri anlık olarak izlenir, trend analizleri yapılır, önleyici aksiyonlar veri temelli olarak planlanır. Bu sayede yalnızca geçmişi analiz eden değil, geleceği öngören bir İSG yönetim modeli oluşturulmuştur.

Çalışan sağlığı ve esenliği

Pegasus, iş sağlığı ve güvenliğini yalnızca kaza önleme odaklı değil, çalışan sağlığını bütüncül şekilde ele alan bir yaklaşımla yönetmektedir. Sağlık ve esenlik çalışmaları; çalışanların fiziksel, zihinsel ve duygusal sağlığını korumaya ve riskleri ortaya çıkmadan önlemeye yönelik olarak bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Revirlerimizde görev yapan işyeri hekimleri ve sağlık profesyonelleri, çalışanların sağlık durumlarını düzenli olarak izlemekte ve mesleki risklere yönelik erken teşhis ve önleyici sağlık hizmetleri sunmaktadır. Çalışanlara sağlık konularına yönelik eğitimler vermekte ve birebir sağlık görüşmeleri ile sağlık danışmanlığı sağlamaktadır. Vardiyalı çalışılan lokasyonlarımızda kesintisiz 7/24 sağlık hizmeti sağlanması için hastane anlaşmaları yapılmıştır. Bedensel, ruhsal ve sosyal iyi oluşu desteklemek amacıyla; sağlık kuruluşları ve uzmanlarla iş birliği içinde yürütülen seminer, atölye ve farkındalık kampanyaları kapsamında farklı konularda alanında uzman isimlerle çalışan refahını güçlendiren uygulamalar sağlanmaktadır.

Eğitim ve farkındalık programları

Farkındalığı güçlendirmenin en etkili yolu, eğitimdir. Pegasus’ta eğitim, İSG yönetiminin temel yapı taşlarından biridir. Çalışanların görevlerine uygun bilgi ve yetkinliğe sahip olmaları için çok katmanlı bir eğitim sistemi uygulanmaktadır.

Mevzuatsal eğitimler ve toolbox toplantıları/iş başı konuşmalarının yanı sıra VR (Sanal Gerçeklik) gözlükleri ile gerçekleştirilen uygulamalı güvenlik eğitimleri (tehlike avı, acil durum, teknik bakım ve uçak altı bagaj yükleme senaryoları gibi), farkındalık ve davranış odaklı güvenlik eğitimleri, İSG Liderliği Eğitimleri verilmektedir. Ayrıca kurumsal TV, iç iletişim platformlarında sahaya özel İSG bülten, öğrenilen dersler bildirileri, kampanyalar ve İSG mesajları ile çalışan farkındalığını sürekli canlı tutulmaktadır.

“Çalışan sağlığı ve güvenliği öncelikli yaklaşım bir kültürdür.  Ve bu kültürün merkezinde insan vardır.”