Burak Konyar / İş Güvenliği Uzmanı

Türkiye’ de iş kazaları, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununda; İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay olarak tanımlanmaktadır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda ise; Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

İş kazalarının %88’i tehlikeli hareketlerden, %10’u tehlikeli durumlardan, % 2’si bilinmeyen veya önlenemeyen sebeplerden olduğu bilinmektedir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre; Yaşanan iş kazalarını İşveren kazadan sonraki 3 iş günü içerisinde SGK’ ya bildirmekle yükümlüdür.

Türkiye, iş kazalarının sıkça yaşandığı ülkelerden biri olarak dikkat çekiyor. İş kazaları, her yıl binlerce insanın yaralanmasına veya hayatını kaybetmesine sebep oluyor.

Bu durum, hem çalışanların sağlığı ve güvenliği açısından büyük bir tehdit oluştururken hem de ekonomik kayıplara yol açmaktadır.

Türkiye ölümlü ve ölümsüz yaşanan iş kazalarında; Dünya ve Avrupa’ da üst sıralarda yer almaktadır.

Aşağıdaki tablolar da Dünyada ve Avrupada ülkemizin sıralaması belirtilmiştir. ILOSTAT verilerine göre; İSG Göstergeleri Türkiye,  Ölümlü olmayan iş kazalarında; Dünya’ da 11.Sırada.

Türkiye’ de İş Kazalarını Önlemek İçin Çeşitli Önlemler Bulunmaktadır:

Yasal Düzenlemeler

İş sağlığı ve güvenliği konusunda yasal düzenlemelerin oluşturulması ve bu  düzenlemelere uyulmasının sağlanması önemlidir.

İş Yeri Denetimleri

Yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenli olarak iş yeri denetimleri yapılmalı ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulup uyulmadığı kontrol edilmelidir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri

İşçilere iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitim verilmesi, riskleri tanımalarına ve güvenli çalışma yöntemlerini öğrenmelerine yardımcı olur.

İşçi Sağlığı ve  Güvenliği  Kurulları

İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurullarının oluşturulması ve bu kurulların düzenli toplantılar yaparak iş sağlığı ve güvenliği konularını değerlendirmesi önemlidir.

Risk Değerlendirmesi

İşyerlerinde potansiyel tehlikelerin belirlenmesi ve bu tehlikelerin önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması için düzenli risk değerlendirmesi yapılmalıdır.

Acil Durum Planı

İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile  uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı ifade eder.

Kişisel  Koruyucu  Donanımların  Kullanımı

İşyerlerinde çalışanların ihtiyaca göre uygun kişisel koruyucu donanımları kullanmaları sağlanmalıdır.

Türkiye’ de İş Güvenliği Önlem ve Kurallara Uyum Konusunda Birkaç Temel Neden bulunmaktadır:

Bilinç Eksikliği

Bazı işverenler ve çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği konularına yeterince önem vermemekte veya bilinçsizce hareket etmektedir. Bu durum, iş kazalarının önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmamasına veya ihmal edilmesine yol açabilir.

Maliyet Endişesi

şverenler, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini uygulamanın maliyetli olabileceğinden endişe duyabilirler. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, bu tür önlemler uygulamanın ekonomik olarak zorlayıcı olabileceğini düşünebilirler.

Denetim Zayıflığı

İş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyumun denetlenmesi konusundaki zayıf mekanizmalar, işyerlerinde kurallara uymama eğilimini artırabilir. Denetimlerin yetersiz veya düzensiz olması, kurallara uymayan işverenlerin cezalandırılmamasına ve önlemlerin göz ardı edilmesine yol açabilir.

Kültürel Faktörler

Bazı işyerlerinde, iş güvenliği kültürü yeterince gelişmemiş olabilir. Örneğin, bazı işçiler veya işverenler, risk almanın veya hızlı iş yapmanın daha önemli olduğunu düşünebilirler. Kayıt Dışı İstihdam: Ülkemizde kayıt dışı istihdamın yaygın olması, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasını zorlaştırabilir. Kayıt dışı çalışanlar genellikle yasal düzenlemelere tabi olmadığından, iş güvenliği önlemleri ve denetimlerden kaçınabilirler.

Kaynaklar:

• ILO Stat

• SGK verileri

• İSİG Meclisi

• 633 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

• İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik